អបអរសាទរ! ការបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យគឺជាសមិទ្ធផលដ៏ធំមួយ។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ សំណួរដ៏សំខាន់មួយទៀតបានមកដល់៖«តើខ្ញុំគួររៀនជំនាញអ្វី ហើយតើខ្ញុំគួរជ្រើសរើសអាជីពអ្វី?»
អ្នកមិនចាំបាច់រៀបចំផែនការរៀបចំជីវិតទាំងមូលឱ្យហើយនៅថ្ងៃនេះនោះទេ។ ការជ្រើសរើសដំបូងរបស់អ្នកគឺជាទិសដៅ—មិនមែនជាការសម្រេចចិត្តដែលកំណត់ជោគវាសនាមួយជីវិតរបស់អ្នកនោះឡើយ។
១. ស្គាល់ខ្លួនឯងជាមុនសិន 
មុននឹងជ្រើសរើសជំនាញរៀន ឬអាជីព ចូរ សួរខ្លួនឯងថា៖
•    តើមុខវិជ្ជាអ្វីខ្លះដែលខ្ញុំចូលចិត្ត?
•    តើខ្ញុំពូកែខាងអ្វីខ្លះពីធម្មជាតិ?
•    តើខ្ញុំចូលចិត្តធ្វើការជាមួយមនុស្ស លេខ បច្ចេកវិទ្យា គំនិត ឬការងារអនុវត្តជាក់ស្តែង?
•    តើខ្ញុំចូលចិត្តធ្វើការនៅក្នុងការិយាល័យ ទៅខាងក្រៅ ឬក្នុងបរិយាកាសច្នៃប្រឌិត?
•    តើបញ្ហាប្រភេទណាដែលខ្ញុំចូលចិត្តដោះស្រាយ?
ចំណង់ចំណូលចិត្ត និងចំណុចខ្លាំងរបស់អ្នកគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏ល្អ។
២. កុំជ្រើសរើសតាមមិត្តភក្តិ
មិត្តភក្តិរបស់អ្នកប្រហែលជាចង់រៀនពេទ្យ ព័ត៌មានវិទ្យា (IT) ធុរកិច្ច ឬវិស្វកម្ម—ប៉ុន្តែវាមិនមែនមានន័យថាវាស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកនោះទេ។ អាជីពរបស់អ្នកគឺជាដំណើរជីវិតរបស់អ្នក។
ចូរជ្រើសរើសផ្អែកលើចំណង់ចំណូលចិត្ត សមត្ថភាព គោលដៅ និងកាលៈទេសៈផ្ទាល់ខ្លួន ។
៣. មើលឱកាសនាពេលអនាគត 
កុំសួរត្រឹមតែថា «តើខ្ញុំចូលចិត្តអ្វី?» ប៉ុន្តែត្រូវសួរផងដែរថា៖ «តើមនុស្សនឹងត្រូវការជំនាញនេះនៅពេលអនាគតដែរឬទេ?» ស្វែងយល់ពីអាជីពដែលទាក់ទងនឹង៖
•    បច្ចេកវិទ្យា និងជំនាញឌីជីថល
•    ហិរញ្ញវត្ថុ និងគណនេយ្យ
•    វិស្វកម្ម និងជំនាញបច្ចេកទេស
•    សុខាភិបាល
•    អប់រំ
•    កសិកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យាអាហារ
•    ធុរកិច្ច និងសហគ្រិនភាព
•    រចនា និងឧស្សាហកម្មច្នៃប្រឌិត
•    ទិន្នន័យ និងជំនាញវិភាគ
•    ការងារទាក់ទងនឹងអាជីវកម្មបៃតង និង បរិស្ថាន
ជម្រើសល្អបំផុតជារឿយៗស្ថិតនៅចំណុចប្រសព្វរវាងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អ្នក និងឱកាសក្នុងពិភពពិត។
៤. ជំនាញអាចមានសារៈសំខាន់ជាងសញ្ញាបត្រ
សញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រអាចមានតម្លៃ ប៉ុន្តែកុំគិតថាសញ្ញាបត្រតែមួយមុខអាចធានាបាននូវអាជីពជោគជ័យនោះឡើយ។
ចូរអភិវឌ្ឍជំនាញអនុវត្តជាក់ស្តែងស្របគ្នានឹងការសិក្សារបស់អ្នកដូចជា៖
•    ការប្រាស្រ័យទាក់ទងភាសាអង់គ្លេស
•    ការយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថល (Digital literacy)
•    កម្មវិធី Microsoft Office និងឧបករណ៍បង្កើនផលិតភាព
•    ការវិភាគទិន្នន័យ
•    ជំនាញធ្វើបទបង្ហាញ
•    ការគិតបែបស៊ីជម្រៅ (Critical thinking)
•    ការដោះស្រាយបញ្ហា
•    ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងការធ្វើការជាក្រុម
•    ចំណេះដឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ
•    ជំនាញ AI និងបច្ចេកវិទ្យា
សញ្ញាបត្រ + ជំនាញអនុវត្តជាក់ស្តែង + បទពិសោធន៍ = ការរៀបចំអាជីពកាន់តែរឹងមាំ។
៥. រៀនភាសាអង់គ្លេស និងជំនាញឌីជីថល 
មិនថាក្នុងអាជីពណាក៏ដោយ ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងបច្ចេកវិទ្យានឹងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការងាររបស់របស់មនុស្សនាសម័យបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។
ការអភិវឌ្ឍភាសាអង់គ្លេស ជំនាញកុំព្យូទ័រ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងឌីជីថល និងសមត្ថភាពប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវក្នុងការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត អាចបើកឱកាសកាន់តែច្រើនសម្រាប់អ្នក។
៦. និយាយជាមួយមនុស្សដែលកំពុងធ្វើការងារនោះផ្ទាល់ 
កុំជ្រើសរើសអាជីពដោយផ្អែកលើអ្វីដែលអ្នកឃើញនៅលើបណ្តាញសង្គមតែមួយមុខ។
ចូរនិយាយជាមួយ៖
•    អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យ
•    លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ
•    សាស្ត្រាចារ្យសាកលវិទ្យាល័យ
•    សមាជិកគ្រួសារ
•    អ្នកប្រឹក្សាយោបល់អាជីព
•    មនុស្សដែលកំពុងធ្វើការក្នុងឧស្សាហកម្មដែលអ្នកចាប់អារម្មណ៍
៧. សាកល្បងធ្វើ មុននឹងសម្រេចចិត្តច្បាស់លាស់ 
ប្រសិនបើអ្នកមិនច្បាស់លាស់ទេ ចូរធ្វើការសាកល្បង ដូចជា រៀនវគ្គខ្លីៗ ចូលរួមខ្លឹប ចុះស្ម័គ្រចិត្ត ចូលរួមសិក្ខាសាលា ឬធ្វើគម្រោងតូចៗ។
ឧទាហរណ៍៖
•    ចាប់អារម្មណ៍លើការសរសេរកូដ (Programming)? ចូរសាកល្បងបង្កើតគេហទំព័រសាមញ្ញមួយ។
•    ចាប់អារម្មណ៍លើអាជីវកម្ម? ចូរសាកល្បងធ្វើគម្រោងអាជីវកម្មតូចមួយ។
•    ចាប់អារម្មណ៍លើការឌីហ្សាញ? ចូរសាកល្បងបង្កើតការរចនាបន្តិចបន្តួច។
•    ចាប់អារម្មណ៍លើហិរញ្ញវត្ថុ? ចូររៀនអំពីការរៀបចំថវិកាមូលដ្ឋាន និងការវិភាគហិរញ្ញវត្ថុ។
•    ចាប់អារម្មណ៍លើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ? ចូរសាកល្បងធ្វើវីដេអូខ្លី ឬផតខាស (Podcast)។
ការធ្វើសកម្មភាពគឺជាវិធីលឿនបំផុតក្នុងការស្វែងរកអ្វីដែលយើងចូលចិត្ត។
៨. កុំមើលរំលងជំនាញទន់ (Soft Skills) 
ចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសអាចផ្តល់ឱកាសឱ្យយើង—ប៉ុន្តែជំនាញទន់នឹងជួយឱ្យយើងរីកចម្រើន។
ចូរអភិវឌ្ឍលើចំណុចខាងក្រោមនេះ៖
•    ការប្រាស្រ័យទាក់ទង
•    វិន័យ 
•    ការធ្វើការជាក្រុម 
•    សមត្ថភាពបត់បែន 
•    ការដោះស្រាយបញ្ហា 
•    ភាពជាអ្នកដឹកនាំ
៩. គិតអំពីការតថភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ្នក 
ការជ្រើសរើសអាជីពក៏ជាការសម្រេចចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។
មុននឹងចុះឈ្មោះចូលរៀនក្នុងកម្មវិធីណាមួយ ចូរពិចារណា៖
•    ថ្លៃសិក្សា
•    ជីវភាពរស់នៅ
•    រយៈពេលដែលអ្នកត្រូវរៀន
•    ឱកាសអាហារូបករណ៍
•    ឱកាសអាជីពការងារដែលអាចកើតមាន
ចូរជ្រើសរើសផ្លូវដែលមានគោលដៅធំ ប៉ុន្តែក៏មានភាពប្រាកដនិយមផងដែរ។
១០. ចងចាំថា៖ ជម្រើសដំបូងរបស់អ្នក មិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយរបស់អ្នកឡើយ 
មនុស្សជោគជ័យជាច្រើនបានផ្លាស់ប្តូរអាជីព រៀនជំនាញថ្មីៗ ឬស្វែងរកឃើញចំណង់ចំណូលចិត្តថ្មីនៅពេលក្រោយក្នុងជីវិត។ អ្នកមិនចាំបាច់ដឹងច្បាស់ថាតើអ្នកនឹងទៅដល់ណាត្រឹមអាយុ ៣០ ឆ្នាំនោះទេ។
សម្រាប់ពេលនេះ ចូរផ្តោតលើការជ្រើសរើសទិសដៅដ៏ល្អមួយ បង្កើតជំនាញដែលមានប្រយោជន៍ ក្រេបយកបទពិសោធន៍ និងរក្សាភាពចង់ដឹងចង់ឃើញ។